Examen resuelto de Bioloxía — Extraordinaria 2021

Pregunta 1. A BASE MOLECULAR E FISICOQUÍMICA DA VIDA

Con respecto ás proteínas: a) identifique o enlace resaltado en gris na figura 1 e describa as súas características; b) que tipos de enlaces estabilizan a estrutura secundaria e terciaria?; c) defina o proceso de desnaturalización, que tipo de enlaces non se ven afectados por este proceso; d) nomee dúas funcións das proteínas.

Figura 1: fragmento dun dipéptido $\mathrm{H_3N^+\!-\!CHR\!-\!CO\!-\!NH\!-\!CHR'\!-\!COO^-}$, co grupo $-\mathrm{CO}\!-\!\mathrm{NH}-$ resaltado en gris.

Pregunta 2. A BASE MOLECULAR E FISICOQUÍMICA DA VIDA

Na figura 2 represéntanse esquematicamente tres tipos de macromoléculas presentes nos seres vivos (A, B e C). a) Identifique a que pertence ao grupo dos glícidos; b) de entre os seguintes elementos, indique cales interveñen regularmente na composición dos glícidos: carbono, hidróxeno, osíxeno, fósforo, nitróxeno, xofre; c) indique dúas funcións diferentes dos glícidos e poña un exemplo de cada unha.

Figura 2: A é unha cadea polipeptídica con cadeas R (proteína); B é un polinucleótido con bases nitroxenadas e grupos fosfato (ácido nucleico); C é unha cadea de hexosas unidas por enlaces glicosídicos (polisacárido).

Pregunta 3. A CÉLULA VIVA. MORFOLOXÍA, ESTRUTURA E FISIOLOXÍA CELULAR.

Observe a figura 3 e responda: a) identifique os orgánulos e as estruturas sinaladas con números; b) explique a relación funcional que existe entre os orgánulos e as estruturas 1, 3, 7 e 8.

Figura 3: corte dunha célula eucariota onde se ven, partindo do núcleo: (1) cisternas membranosas con puntos negros adheridos, (2) puntos negros illados, (3) cisternas en forma de pila, (4) área marcada con triángulos negros con lenda "Enzimas líticos", (5) e (6) vesículas pequenas, (7) vesícula con contido punteado, (8) membrana plasmática externa con prolongacións cara fóra.

Pregunta 4. A CÉLULA VIVA. MORFOLOXÍA, ESTRUTURA E FISIOLOXÍA CELULAR.

a) Relacione os procesos de respiración, fermentación, fotosíntese e glicólise coas letras A, B, C e D da figura 4; xustifique brevemente a súa resposta. b) Sinale en que condicións ambientais se producen os procesos A, C e D. c) Que rutas metabólicas se levan a cabo nos procesos A e C?

Figura 4: esquema metabólico. O proceso A recibe enerxía solar (un sol con frechas) e ATP, e produce gliceraldehido 3-fosfato → glicosa. A glicosa entra no proceso B, do que saen dúas ramas: o proceso C, que rende 38 ATP, e o proceso D, que rende 2 ATP.

Pregunta 5. XENÉTICA E EVOLUCIÓN.

Na figura 5 represéntase un importante proceso celular: a) como se chama o proceso?; b) identifique os números da figura 5; c) como se chama a molécula obtida e en que proceso posterior se emprega?; d) indique cales serán os anticodóns dos ARN transferentes correspondentes á molécula de ARNm 5'- GUU- UUC- GCA- UGG-3'; e) indique a secuencia de ADN que serviu de molde para este mesmo ARN mensaxeiro.

Figura 5: arriba, ADN bicatenario (1) onde unha enzima (3) sintetiza unha cadea de ARN (2). Na parte inferior aparece a molécula precursora con caperuza $\mathrm{m^7Gppp}$ (4), exón (5), intrón (6) e cola poli-A (7); unha frecha (8) leva á molécula madura, xa sen intrón.

Pregunta 6. XENÉTICA E EVOLUCIÓN.

6.1. A calvicie prematura ten unha herdanza influída polo sexo (non ligada aos cromosomas sexuais). O alelo que determina a calvicie (C) é dominante en homes, pero recesivo en mulleres (c). Deste xeito, o xenotipo heterocigótico no home dará lugar a unha persoa calva, mentres que nas mulleres dará lugar a unha persoa non calva. Un home calvo cuxo pai e nai non son calvos, e unha muller non calva cuxo pai e nai si o son, desexan ter fillos: a) indique os xenotipos dos seis individuos mencionados no enunciado; b) que probabilidade teñen de que os seus descendentes sexan calvos? Indique a probabilidade por separado para fillas e para fillos.

6.2. Na especie humana, poder enrolar a lingua en forma de tubo depende dun xene dominante (L); o xene que determina non poder facelo (lingua recta) é recesivo (l). Sabendo que Xoán non pode enrolar a lingua e que Ana pode facelo, que probabilidades hai de que o fillo de Xoán e Ana poida enrolar a lingua? Faga un esquema dos posibles cruzamentos, indicando todos os xenotipos posibles.

Pregunta 7. O MUNDO DOS MICROORGANISMOS E AS SÚAS APLICACIÓNS. BIOTECNOLOXÍA. O SISTEMA INMUNITARIO. INMUNOLOXÍA E AS SÚAS APLICACIÓNS.

7.1. Indique que é un virus. Cite tres diferencias entre os virus e as células procariotas. Distinga entre cápsida vírica e cápsula bacteriana. Cite dous colorantes empregados na tinción Gram.

7.2. A figura 6 representa o momento de interacción entre as resposta inmune específica e inespecífica. Nomee cada un dos procesos que teñen lugar nese momento (indicados na figura como A, B e C) e escriba o nome das células, moléculas ou complexos que están a formar parte deles (indicados na figura como 1, 2, 3, 4 e 5).

Figura 6: tres viñetas A, B e C. En A unha célula grande (1) engole un microorganismo (2). En B a mesma célula contén fragmentos (3) no seu interior. En C a célula presenta na súa superficie un complexo (4) que se une a unha segunda célula (5).

Pregunta 8. O MUNDO DOS MICROORGANISMOS E AS SÚAS APLICACIÓNS. BIOTECNOLOXÍA. O SISTEMA INMUNITARIO. INMUNOLOXÍA E AS SÚAS APLICACIÓNS.

a) Copie a táboa adxunta e encha as celas indicando as características de cada grupo de microorganismos.

b) Con respecto ás bacterias, en que consiste o mecanismo de transferencia xenética denominado transdución?

c) Existen catro tipos de inmunidade: natural activa, natural pasiva, artificial activa e artificial pasiva. Usando estes termos, indique a que tipo de inmunidade pertencen as obtidas mediante a vacinación, o padecemento dunha enfermidade, a soroterapia e a lactación materna.

d) Brevemente: en que consisten a hipersensibilidade e a autoinmunidade?